مقاله رسمی : نقدی بر ترانه ” ملکه جادوی الدورادو – Witchqueen Of Eldorado “

مطالعه-ای تطبیقی میان آرمانشهر در ادبیّات فارسی و افسانه-ی الدورادو در غرب

همایش هزاره سوم و علوم انسانی


سیّدامیریاسین احمدی۱، محمّد یادگاری۲، …(BZar 14 pt, Bold)
۱- کمیته تحقیقات دانشجویی، دانشگاه علوم پزشکی لرستان، خرم آباد، ایران
۲- www . iran4moderntalking . ir

لوح اهدایی رسمی پذیرش مقاله در همایش ملی هزاره سوم و علوم انسانی :

آرمانشهر همواره قسمت عمده ای از ادبیات شرق و غرب بوده است. از جمله ی آن ها افسانه ی الدورادو است که چند صد سالی از مطرح شدن آن می گذرد. باغ عدن نیز از مواردی است که مشترکاً در تمام ادیان و فرهنگ ها مطرح شده است؛ به طوری که در قرآن هم یازده بار کلمه ی عدن تکرار شده است. برآن شدیم تا در این تحقیق هم از فرهنگ غرب استفاده کنیم و هم عظمت فرهنگ غنی اسلامی-ایرانی خود را بار دیگر به اثبات برسانیم.

کلمات کلیدی: الدورادو، عدن، آرمانشهر، سهراب سپهری ، دیتر بوهلن

۱٫ مقدّمه:

اعتقاد به آرمانشهر (مدینه ی فاضله) (یوتوپیا) ازجمله مواردی بوده که درآثار ادبی و دینی تاریخ به وفور یافت می شود.ادیبان همواره به دنبال شهری بوده اند که تمام رویاهایشان در آنجا تحقّق یابد که نمونه های آن را به شرح زیر می توان آورد: (۱)

سهراب سپهری:

“دست هر کودک ده ساله ی شهر شاخه معرفتی ست، مردم شهر به یک چینه چنان می نگرند”

“پشت دریاها شهری ست که درآن وسعت خورشید به اندازه ی چشمان سحرخیزان است”

حافظ:

“دربیابان گر به شوق«کعبه» خواهی¬زدقدم/سرزنش¬هاگرکند خوارمغیلان غم مخور”

“گرچه منزل بس خطرناک ست و «مقصد» بس بعید / هیچ راهی نیست کان را نیست پایان غم مخور”

مولوی:

“مرغ باغ ملکوتم نیم ازعالم خاک / دو سه روزی قفسی ساخته اند از بدنم”

 

در ادیان الهی و برخی ادیان غیر الهی هم بحث زندگی پس از مرگ یا به تعبیر اسلامی آن “یوم الآخر” مطرح شده که می توان آن را به نوعی معادل همان آرمان شهر دانست.

فرهنگ غرب نیز از این نظر مستثنا نبوده و با وجود افول عشق و رواج بی بندوباری در این جوامع، حتّی برخی ترانه سرایان ومطربان مبتذل آن ها هم حدّاقل در یک اثر از آرمانشهری صحبت کرده اند که با نگرش آن ها در آثار دیگرشان تفاوت دارد و این نشان می دهد که حتّی چنین افرادی هم به سهم خود و بر اساس فطرت “لا تبدیل لخلق ا…”(۲) شان به دنبال لذّت های معنوی و پایدار هستند (گرچه در بسیاری موارد، متأسّفانه در یافتن مصداق آن دچار اشتباه شدند).

 

الدورادو (Eldorado) : (3)

گرچه شهر کم جمعیّتی با این نام در کشور آرژانتین فعلی وجود دارد، امّا در حقیقت الدورادو نام شهری افسانه ای است پراز طلا و گنج و قدمت مطرح شدن آن افسانه به حدود ۵۰۰ سال پیش می رسد؛ زمانی که فاتحان قارّه ی آمریکا دربه در به دنبال چنین شهری می گشتند.

 

باغ عدن (Garden Eden):

باغی است افسانه ای (بهشتی) که درآن تک درخت معروفی به نام “درخت عدن” وجود دارد که شبیه درخت سیب است. می گویند این همان درختی است که خداوند آدم را ازآن نهی کرد؛ همان درختی که دربهشت آواز خوش دارد ( که می گویند شرط شنیدن آواز آن اجتناب از آواز باطل در دنیا است (۴) ) و همان درختی که در فیلم ها و تبلیغات تلویزیونی از آن به عنوان نماد بهشت استفاده می شود. این درخت در روایات متعدّد اسلامی با عنوان “درخت طوبی” معرّفی شده است.

در این مقاله غزلواره ای غربی را با عنوان “ملکه ی جادوی الدورادو” به صورت شعر فارسی قافیه دار و موضون و با اعمال هنجاریابی های ایرانی و اسلامی ارائه دادیم تا گام کوچکی در پیوند زیبایی های شرق و غرب باشد.

 

۲٫ بحث و نتیجه گیری:

متن انگلیسی شعر:

بند اوّل

A heart of gold and she`s alone
Garden Eden is her home
She`s like a storm, she`s like a star
You think she`s near, but she`s so far
She`s like the sun in wintertime
She is hard to find
برگردان
She`s the witch queen of Eldorado High on a mountain
heya, heya, heya, hoh
For the freedom in Eldorado She is the fountain
heya, heya, heya, hoh

She`s the witch queen of Eldorado Lady of fire
heya, heya, heya, heya, hoh
And she fighting for Eldorado With her desire
heya, heya, heya, heya, hoh

بند دوم

She`s justified in wounded knee
Some lies are true, oh can`t you see
Follow the sun and you will find
A secret room, just in your mind
Let`s make this world a better place
For the human race

[تکرار برگردان]

فرود
Dreams are flying like an eagle to the Orinoco Flow
From the desert of Eldorado to the East Coast, yes I know
رجعت
She`s like the sun in wintertime
She is hard to find

[تکرار برگردان]

رِنگ
She`s the witch queen of Eldorado High on a mountain
heya, heya, heya, hoh

ترجمه ی فارسی: (سیّدامیریاسین احمدی)(۵)

او مطلّا قلب مر در خلوت است – جنّتی در عدن او را سکنت است
مثل طوفان است پنداری ز نور – مثل انجم هست نزدیک و دور
در زمستان است او خورشید سان – چون که نایاب است در خاکی جهان

او الهَم می بباشد در جبال – مفتعال ٌ مفتعال ٌ مفتعال
او عدالت خواه باشد بی خلال – مفتعال ٌ مفتعال ٌ مفتعال
بانُوَم چون هست او آتش جمال – مفتعال ٌ مفتعال ٌ مفتعال
کز به میلش می بکوشد در کمال – مفتعال ٌ مفتعال ٌ مفتعال

در جهادش می بباشد ذیِّ حقّ – کز عدو او زانُوانش خورده شقّ
پی بگیری نور یابیّ اش ز هور – یک اتاقی نی که از ذهنت به دور
کاین دنیا زان ها بهتر کنیم – نسل ما انسان ها بهتر کنیم

او الهَم می بباشد در جبال – مفتعال ٌ مفتعال ٌ مفتعال
او عدالت خواه باشد بی خلال – مفتعال ٌ مفتعال ٌ مفتعال
بانُوَم چون هست او آتش جمال – مفتعال ٌ مفتعال ٌ مفتعال
کز به میلش می بکوشد در کمال – مفتعال ٌ مفتعال ٌ مفتعال

پر کشد رؤیای من همچون عقاب – در افق در شرق باشد فی رقاب
در زمستان است او خورشید سان – چون که نایاب است در خاکی جهان

او الهَم می بباشد در جبال – مفتعال ٌ مفتعال ٌ مفتعال
او عدالت خواه باشد بی خلال – مفتعال ٌ مفتعال ٌ مفتعال
بانُوَم چون هست او آتش جمال – مفتعال ٌ مفتعال ٌ مفتعال
کز به میلش می بکوشد در کمال – مفتعال ٌ مفتعال ٌ مفتعال

او الهَم می بباشد در جبال – مفتعال ٌ مفتعال ٌ مفتعال

 

نکات ادبی و محتوای متن اصلی شعر

در این غزلواره،دربند اوّل،ویژگی های یک دخترافسانه ای(حوری)آمده است:

۱- قلبی طلایی که اشاره به فراوانی طلا در الدورادو دارد.
۲- تنهایی او؛ بدین معنا که در زیبایی ویگانگی بی همتاست.
۳- در باغ عدن (کنار درخخت عدن) زندگی می کند.
۴- در بیت “She’s like a storm, she’s like a star/ You think she’s near, but she is so far” آرایه ی لفّ و نشر آمده؛ storm و star هر دو پرانرژی و خروشان اند؛ امّا طوفان تزدیک است و ستاره دور. به علاوه این بیت نشان می دهد که این بند (Canto) به یک حوری بهشتی اشاره دارد؛ نه یک دختر زمینی. این مطلب از دو مصراع پایانی این بند هم به سادگی قابل استنباط است.
۵- بند دوم، برخلاف بنداوّل، ابتدایش درمدح یک دخترعدالت جوی زمینی است که در این راه بسیار مجاهدت کرده. این دختر و زحماتش شاعررا به یاد دختر معرّفی شده در بنداوّل می اندازد. سپس در یک صنعت زیبای ادبی زاویه ی دید شاعر به یک باره ازسوم شخص به دوم شخص تغییر میابد و به مخاطب می گوید، روشنی را دنبال کن تا یک دنیای خیالی در ذهنت شکل گیرد؛ این بار در صنعتی دیگر زاویه ی دید به اوّل شخص تغییر میابد و شنونده درآن دنیای آرمانی شکل گرفته در ذهنش می شنود:

“برای نجات بشریت دنیا را بهترکنیم”

اگرسیر روانشناختی این بند رابررسی کنیم، درمیابیم این گونه پیام ها درموسیقی، اگربه تداوم شنیده شوند، از طریق ضمیر ناخودآگاه اخلاق شنونده را در درازمدّت تغییر می دهند.

دربرگردان (Refrain) این غزلواره. این دختر به گونه ای ایهام وار معرّفی شده است و شنونده هم تصویر آن دختربهشتی در ذهنش تداعی می شود وهم آن دختر زمینی.

فرودهای حذف شده از متن شعر:

She is warming frozen roses – give you dreams
Money can’t buy – in the desert of Eldorado
All your dreams will learn to fly
—————————***—————————
Love can move the greatest mountain
And all your loves come back to you
In the desert of Eldorado
Oh some dreams are coming true
—————————***—————————
Walk on water – walk on fire
The wind must come – from some where
In the desert of Eldorado
There is the answer – oh take care

 

وصف باغ عدن در قرآن کریم و روایات اسلامی و متون دانشمندان مسلمان: (۸)

اکنون وقت آن رسیده است تا پا فراتر از ناسوت گذاشته و به ملکوت برویم تا این بار از آن منظر حقایق را بررسی کنیم؛ بر خلاف آن که تاکنون از منظر افسانه ای و رؤیایی با مسئله برخورد کرده ایم. باشد که این نکات اثباتی باشد برای غنا و اتقن بودن فرهنگ اسلامی- ایرانی خودمان. (۹)

واژه ی “عدن” ۱۱ بار در آیات قرآن تکرار شده است. این آیات شریف عبارت اند از:

سوره: ۱۳-رعد , آیه: ۲۳
جنات عدن یدخلونها ومن صلح من آبایهم وازواجهم وذریاتهم والملایکه یدخلون علیهم من کل باب (۱۰)

سوره: ۱۶-نحل , آیه: ۳۱
جنات عدن یدخلونها تجری من تحتها الانهار لهم فیها ما یشاوون کذلک یجزی ا… المتقین (۱۱)

سوره: ۴۰-غافر , آیه: ۸
ربنا وادخلهم جنات عدن التی وعدتهم ومن صلح من آبایهم وازواجهم وذریاتهم انک انت العزیز الحکیم (۱۲)

سوره: ۱۸-کهف , آیه: ۳۱
اولیک لهم جنات عدن تجری من تحتهم الانهار یحلون فیها من اساور من ذهب و یلبسون ثیابا خضرا من سندس و استبرق متکیین فیها علی الارایک نعم الثواب و حسنت مرتفقا (۱۳)

سوره: ۳۵-فاطر , آیه: ۳۳
جنات عدن یدخلونها یحلون فیها من اساور من ذهب ولولوا ولباسهم فیها حریر (۱۴)

سوره: ۶۱-صف , آیه: ۱۲
یغفر لکم ذنوبکم ویدخلکم جنات تجری من تحتها الانهار ومساکن طیبه فی جنات عدن ذلک الفوز العظیم (۱۵)

سوره: ۱۹-مریم , آیه: ۶۱
جنات عدن التی وعد الرحمن عباده بالغیب انه کان وعده ماتیا (۱۶)

سوره: ۹-توبه , آیه: ۷۲
وعد ا… المومنین والمومنات جنات تجری من تحتها الانهار خالدین فیها ومساکن طیبه فی جنات عدن ورضوان من ا… اکبر ذلک هو الفوز العظیم (۱۷)

سوره: ۳۸-ص , آیه: ۵۰
جنات عدن مفتحه لهم الابواب (۱۸)

سوره: ۲۰-طه , آیه: ۷۶
جنات عدن تجری من تحتها الانهار خالدین فیها و ذلک جزاء من تزکی (۱۹)

سوره: ۹۸-بینه , آیه: ۸
جزاوهم عند ربهم جنات عدن تجری من تحتها الانهار خالدین فیها ابدا رضی ا… عنهم ورضوا عنه ذلک لمن خشی ربه (۲۰)

نظر استاد نکونام در باره ی عدن: (۲۱)

” «جَنَّاتِ عَدْنٍ الَّتِی وَعَدَ الرَّحْمَنُ عِبَادَهُ بِالْغَیْبِ إِنَّهُ کَانَ وَعْدُهُ مَأْتِیّا. لاَ یَسْمَعُونَ فِیهَا لَغْوا إِلاَّ سَلاَما وَلَهُمْ رِزْقُهُمْ فِیهَا بُکْرَهً وَعَشِیّا».) مریم / ۶۲،۶۱٫)
باغ‏ هاى جاودانى که خداى رحمان به بندگانش در جهان ناپیدا وعده داده است. در حقیقت، وعده ‏ى او انجام شدنى است. در آن ‏جا سخن بیهوده ‏اى نمى ‏شنوند جز درود و روزى ‏شان صبح و شام در آن‏ جا آماده است.

بیان: این دو آیه از بهشت «عدن» مى‏گوید. بهشتى که با دیگر بهشت ‏ها تفاوت دارد؛ به‏ طورى‏ که «سلام» دادن به یک‏ دیگر در آن ‏جا لغو به حساب مى‏آید؛ زیرا سلام امرى خلقى است و تمام چیزهاى آن بهشت که ویژه ‏ى اولیاست حقى است ولى در بهشت عادى که: «جَنَّاتٍ تَجْرِی مِنْ تحْتهَا الاْءَنْهَارُ» ( بقره / ۲۵ ) وصف آن است امور خلقى فراوان یافت مى‏ شود. خوراک بهشتیان در جنت عدن میوه و گوشت تازه نیست، بلکه آن ‏ها از اسما و صفات الهى مصرف مى‏کنند. اولیاى خدا در آن‏ جا خدا مى‏ خورند! این بهشت مخصوص بندگان پرهیزگار خداست: «تِلْکَ الْجَنَّهُ الَّتِی نُورِثُ مِنْ عِبَادِنَا مَنْ کَانَ تَقِیّا» ) مریم / ۶۳ (؛ این همان بهشتى است که به هر یک از بندگان ما که پرهیزگار باشند به میراث مى‏ دهیم.” (محمّدرضا نکونام، ۱۳۹۳، چشمه چشمه زندگی، چشمه ۵۵۷)

 

نکات تطبیقی و مقایسه ای:

  • درآیه ی ۲۳ از سوره ی مبارک رعد آمده است که ملائکه ازهمه ی درهای آن وارد می شوند؛ به علاوه، کلمه ای از ریشه ی ص ل ح (freedom in Eldorado).
  • در تفاسیر و فرهنگ نامه ها آمده است که عدن از معدن به معنای محل استقرار جواهرمیاید (a heart of gold)‏.
  • کوه قاف در بهشت عدن وجود دارد که به بیان سهروردی ۱۱رشته کوه دارد (high on the mountain).
  • شاید “ملیکٍ مقتدر” همان witch queen of Eldorado باشد.
  • می گویند که در تورات آمده در سمت شرق عدن (to the east coast)‏ فرشتگانی باشمشیر آتشین برای محافظت از درخت طوبی هستند(lady of fire)‏.

 

نتیجه گیری پایانی و سخن نگارنده:

حرف ها و عقاید مشابه از سوی انسان هایی که در زمان ها و مکان های مختلف زندگی می کرده اند، خود گواه آن است که انسان فطری مشترک دارد.

 

۳٫ پی نوشت ها:

۱-این اشعار آنچنان مشهور هستند که اگر بخواهیم صفحه ای از کتاب مورد نظر را به عنوان منبع ذکر کنیم، این صفحات در کتاب های مختلف متفاوت بوده و جامعیّت ندارند.
۲-بخشی از آیه ی ۳۰ سوره ی مبارک «روم».
۳-برگرفته از کتاب «جهان عجایب» و دیگر منابع متفرّقه.
۴-بر گرفته از روایتی به این منبع: کفایه الموحدین ٬ ج۴ ٬ ص۳۸۱.
۵-این ترجمه از سیّدامیریاسین احمدی، نگارنده ی مقاله می باشد و نقل آن در نشریه ها و کتاب ها با ذکر نام مترجم به عنوان شاعر بلامانع است.
۶-مطلب آن از متن اصلی حذف شد.
۷-مطلب آن از متن اصلی حذف شد.
۸-تمامی آیات مذکور در پایگاه اینترنتی پارس قرآن جست و جو شده اند.
۹-در منابع بسیاری، از جمله پایگاه اینترنتی راسخون، چهار نوع بهشت نام برده شده که بالاترین آن ها «فردوس» و پس از آن عدن است.
۱۰-[همان] بهشتهاى عدن که آنان با پدرانشان و همسرانشان و فرزندانشان که درستکارند در آن داخل مى‏شوند و فرشتگان از هر درى بر آنان درمى‏آیند.
۱۱-بهشتهاى عدن که در آن داخل مى‏شوند رودها از زیر [درختان] آنها روان است در آنجا هر چه بخواهند براى آنان [فراهم] است‏خدا این گونه پرهیزگاران را پاداش مى‏دهد.
۱۲-پروردگارا آنان را در باغهاى جاویدان که وعده‏شان داده‏اى با هر که از پدران و همسران و فرزندانشان که به صلاح آمده‏اند داخل کن زیرا تو خود ارجمند و حکیمى.
۱۳-آنانند که بهشت هاى عدن به ایشان اختصاص دارد که از زیر [قصرها]شان جویبارها روان است در آنجا با دستبندهایى از طلا آراسته مى‏شوند و جامه‏هایى سبز از پرنیان نازک و حریر ستبر مى‏پوشند در آنجا بر سریرها تکیه مى‏زنند چه خوش پاداش و نیکو تکیه‏گاهى.
۱۴-بهشت هاى همیشگى [که] به آنها درخواهندآمد در آنجا با دستبندهایى از زر و مروارید زیور یابند و در آنجا جامه‏شان پ رنیان خواهد بود.
۱۵- تا گناهانتان را بر شما ببخشاید و شما را در باغهایى که از زیر [درختان] آن جویبارها روان است و [در] سراهایى خوش در بهشتهاى همیشگى درآورد این [خود] کامیابى بزرگ است.
۱۶-باغهاى جاودانى که [خداى] رحمان به بندگانش در جهان ناپیدا وعده داده است در حقیقت وعده او انجام‏شدنى است.
۱۷-خداوند به مردان و زنان با ایمان باغهایى وعده داده است که از زیر [درختان] آن نهرها جارى است در آن جاودانه خواهند بود و [نیز] سراهایى پاکیزه در بهشتهاى جاودان [به آنان وعده داده است] و خشنودى خدا بزرگتر است این است همان کامیابى بزرگ.
۱۸-باغهاى همیشگى در حالى که درهاى [آنها] برایشان گشوده‏است.
۱۹-بهشتهاى عدن که از زیر [درختان] آن جویبارها روان است جاودانه در آن مى‏مانند و این است پاداش کسى که به پاکى گراید.
۲۰-پاداش آنان نزد پروردگارشان باغهاى همیشگى است که از زیر [درختان] آن نهرها روان است جاودانه در آن همى مانند خدا از آنان خشنود است و [آنان نیز] از او خشنود این [پاداش] براى کسى است که از پروردگارش بترسد.
۲۱-این قسمت با اجازه ی نوشته شده در پایین صفحه ی اصلی سایت مذکور، عیناً از آن جا نقل شده اند.
منبع: http://nekoonam.ir/fa/Cheshme/Cheshme-55.html#557

 

منابع

۱- بوک، ریدرز دایجست. ۱۳۹۰٫ جهان عجایب. ترجمه ارغوان جولایی. چ دهم. تهران. جویا.
۲- بوهلن، دیتر. ۱۳۸۲٫ پیروزی (ترانه های مدرن تاکینگ). ترجمه هاجر هوشمندی. چ اوّل. تهران. افکار.
۳- شفیعی کدکنی، محمّدرضا. ۱۳۹۱٫ موسیقی شعر. چ سیزدهم. تهران. آگاه.
۴- صفوت، داریوش. ۱۳۸۹٫ هشت گفتار درباره فلسفه موسیقی. ج اوّل. چ دوم. تهران. نیک.
۵- www. nekoonam .ir
۶- www. parsquran .com
۷- www. rasekhoon .net
۸- www. tebyan .net

“اطلاعات بیشتر در انجمن”

28
کلیه حقوق مادی و معنوی برای وبسایت طرفداران مدرن تاکینگ محفوظ است. © 2009-2015
طراحی و بومی سازی پوسته توسط اسرا